“Dopamin ağları” akımı ne demek?

Dijital evrende hızla yayılan, kişilere gerçek dışı ısmarlamalar yapma olanağı sunan “dopamin ağları”, insanoğlunun ödül mekanizmasını düşündürüyor. Moodist Ruh Sağlığı Hastalıkları Hastanesi Uzmanı Mader Bengisu Bilgen, bu platformların temelinde kıvançtan çok bekleme sürecinin bulunduğunu belirtiyor.

Bilimsel çalışmalar, dopaminin yalnızca sevinç salgısı olmadığını, ana görevinin beklenti, güdülenme süreçlerini düzenlemek olduğunu gösteriyor. Kişi sanal sepetini doldurup taşıyıcı adımlarını izlediğinde, beyin nesne ulaşmayacak olsa bile ödülün yaklaştığı algısıyla dopamin üretmeyi sürdürüyor. Beyin biliminde bu durum umulmadık ya da yaklaşan ödül imiyle açıklanıyor.

Bu tür uygulamalar kimi kişiler için parasal yitim yaşamadan dürtüleri yönetme olanağı sağlarken, uzun erimde gerçek yaşamdan alınan tadı azaltma sakıncası da taşıyor. Uzmanlar, sayısal ödül düzeneklerinin bilerek kullanılmasının, bu uygulamaların tek başına iyileştirme yolu olarak görülmemesinin önemini vurguluyor.