Nöbetçi Eczaneler
Çukurova Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Güneş, kaleme aldığı yeni betiğiyle sömürü düzeninin günümüzdeki durumunu inceliyor. Gece Kitaplığı aracılığıyla okurlarla buluşan “Modern Kölelik” adlı yapıt, insanlık geçmişinin en eski yaralarından birini tarihsel, akçalı, tüzel yönleriyle masaya yatırıyor. Çalışma; küresel üretim ağlarından zorla çalıştırmaya, insan ticaretinden çocuk işçiliğine dek geniş bir alanda günümüz kölelik olgusuna ışık tutuyor.
İnsanlık, köleliği yasalarla ortadan kaldırdığını düşünse de milyonlarca kişi bugün hâlâ özgürlüğünden yoksun biçimde yaşatılıyor. Çukurova Üniversitesi İktisadi, İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Güneş, araştırmasında köleliğin bitmediğini; yalnızca kabuk değiştirerek dünya ekonomisinin gizli bir dişlisi haline geldiğini vurguluyor. Yapıt; konuyu yalın bir tüzel sorun olarak görmeyip ekonomi politikaları, küreselleşme, uluslararası alım satım, göç dalgaları, yoksulluk, toplumsal cinsiyet eşitsizliği çerçevesinde çok boyutlu ele alıyor.
Geçmişten Günümüze Biçim Değiştiren Düzen
Betikte, Mezopotamya’daki borç köleliğinden Antik Yunan ile Roma’nın iyelik temelli anlayışına, sömürgecilik döneminin okyanus aşırı köle ticaretinden günümüzün küresel tedarik zincirlerine uzanan dönüşüm ayrıntılarıyla aktarılıyor. Doç. Dr. İsmail Güneş’e göre kölelik, yasaklanmasına karşın günümüzde baskı, sömürü yöntemleriyle varlığını koruyor. Modern kölelik artık kişinin yasalar önünde “satılık bir nesne” olmasından öte, özgürlüğünü eylemli olarak yitirdiği, sömürüden kaçamadığı yeni ilişkiler ağında sürüyor.
Çalışmada zorla çalıştırma, borç esareti, insan ticareti, çocuk işçiliği, zorla evlilikler, ev işçilerinin uğradığı haksızlıklar, ticari cinsel sömürü ayrı başlıklarla inceleniyor. Uluslararası araştırmalara dayandırılan veriler, yeryüzünde yaklaşık 50 milyon insanın bu koşullarda yaşadığını kanıtlarken, kadınlar ile çocukların sömürüden en çok zarar gören kesim olduğunu gösteriyor.
Küresel Ekonominin Gizli Bedeli
Doç. Dr. İsmail Güneş, modern köleliğin yalnızca suç örgütlerinin işi olmadığını, denetlenmeyen küresel sağlayıcı zincirlerinin de büyük bir sorunu haline geldiğini belirtiyor. Büyük şirketlerin maliyetleri düşürme baskısı, taşeronlaşma, şeffaf olmayan üretim süreçleri, yetersiz sosyal denetimler, kayıt dışı çalıştırılma modern köleliği besleyen temel yapılar arasında sıralanıyor.
Uluslararası belgeler ışığında Türkiye’deki duruma da değinilen eserde; göç hareketleri, kayıt dışı istihdam, çocuk işçiliği, zorla evlilikler ayrıntılarıyla inceleniyor. Ekonomik bunalımlar, yoksulluk, kitlesel göçler, doğal yıkımların sömürü olasılığını artırdığı ifade ediliyor.
Çözüm Ortak Sorumlulukta
Sorunun yalnızca tüzel düzenlemelerle aşılamayacağını savunan yazar; devletlerin, uluslararası kuruluşların, özel kesimin, tüketicilerin ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtiyor. Şirketlerin tedarik ağlarında tam açıklık sağlaması, insan hakları odaklı denetimlerin artırılması, ahlaki üretim anlayışının yerleşmesi, yoksulluğu azaltacak politikaların uygulanması gerektiği vurgulanıyor.
Yerel yönetimler, kentleşme, bütçe, spor ekonomisi, çevre gibi pek çok alanda akademik çalışmaları bulunan Doç. Dr. İsmail Güneş, bu son yapıtıyla yazına önemli bir katkı sunuyor. Gece Kitaplığı etiketli “Modern Kölelik” betiğine, internet satış ortamlarının yanı sıra Adana’daki Karahan Kitabevi şubelerinden ulaşılabiliyor. Yapıt; insan hakları, ekonomi, hukuk, uluslararası ilişkiler konularına ilgi duyanlar için önemli bir başvuru kaynağı özelliği taşıyor.