CAATSA yaptırımları ne anlama geliyor?

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmede, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının “hemen” kaldırılabileceğini söyledi. Görüşmenin olumlu geçmesi durumunda bu adımın atılabileceğini belirten Trump, Türkiye ile savunma işbirliğini yeniden değerlendirmeye açık olduklarını belirtti.

CAATSA, İngilizce açılımıyla “Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act” yani “ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası” anlamına geliyor. 2 Ağustos 2017’de ABD Kongresi tarafından kabul edilen yasa, özellikle Rusya, İran ile Kuzey Kore gibi ülkelerle savunma alanında işbirliği yapan ülkelere karşı yaptırım mekanizması sunuyor. Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle bu yasa kapsamına alınmıştı.

Yasanın 231’inci maddesi, Rus savunma sanayiiyle “önemli ticari işlem” yapan ülkelere yaptırım uygulanmasını öngörüyor. Türkiye’ye yönelik yaptırımlar, Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile bazı üst düzey yöneticileri kapsıyor. Bu kapsamda SSB’ye ihracat lisansı verilmesi yasaklandı, ABD finans kuruluşlarından kredi alınması engellendi, vize kısıtlamaları ile mal varlığı blokajı uygulandı.

Trump’ın açıklaması, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması yönünde diplomatik bir açılım olarak yorumlanıyor. Erdoğan ile yapılan görüşmenin ardından bu başlığın yeniden gündeme gelmesi, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin işareti olabilir.

Bu madde, Rusya’nın istihbarat veya savunma sektörleri ile alışveriş yapan kişi veya kurumlara yönelik yaptırım uygulanmasını öngörüyor.

2017’de Kongre’nin onayladığı yasa Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye uygulanan yaptırımların yolunu açıyor.

ABD Başkanı Donald Trump ilk döneminde, Kongre’nin baskısı üzerine CAATSA’yı Ağustos 2017’de imzalamak zorunda kalmıştı.

Bu yasa, Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi, Ukrayna’nın doğusundaki ayrılıkçıları desteklemesi üzerine 2016’da Barack Obama döneminde uygulamaya konan yaptırımları güvence altına almıştı.

Başkan’ın Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye yaptırımları kaldırma yetkisini sınırlıyor.

Yasanın çıkarıldığı dönem ABD’deki 2016 başkanlık seçimlerine Rusya’nın Donald Trump lehine müdahale ettiği yönündeki tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemdi.

Yaptırımlar neler getirdi?

ABD Hazine Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı’nı (SSB) yaptırım listesine eklemişti.

Böylece Başkanlığın ABD’den ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alması ve uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden yararlanamaması engellenmişti.

Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir ile üst düzey yetkililerinden Mustafa Alper Deniz, Serhat Gençoğlu ve Faruk Yiğit’i yaptırım listesine eklenmişti.

Yaptırım kapsamına alan kişi ve kurumlara ABD’ye giriş yasağı getirilmiş, ABD’den gayrimenkul edinmeleri ve döviz üzerinden işlem yapmaları da engellenmişti.

Yaptırımlara konu olan kişi ya da kurumlarla ABD’nin ihale ya da sözleşme yapması da engellenmişti.