Nöbetçi Eczaneler
TRT 1 ekranlarında yayımlanan “Mehmed: Fetihler Sultanı” dizisinin 66’ncı bölümü, tarih anlatımıyla ilgili tartışmaları gündeme getirdi. Dizide yer alan bazı sahnelerin tarih sıralaması ile kişi bağlantıları açısından hatalı olduğu ileri sürüldü.
Tartışmanın odağındaki sahnede, Doğu Türkistan Yarkand Hanlığı’ndan geldiği belirtilen bir heyetin Fatih Sultan Mehmed’i ziyaret ettiği anlatıldı. Cumhuriyet’ten Emirhan Çoban’ın haberine göre, tarih uzmanlarının hazırladığı raporlarda, Yarkand Hanlığı’nın Fatih Sultan Mehmed’in ölümünden sonra kurulduğu belirtildi.
Yarkand Hanlığı ile Fatih dönemi uyuşmazlığı
Dizide, 1451-1481 yılları arasında Osmanlı tahtında bulunan Fatih Sultan Mehmed’in, 1514 yılında kurulan Yarkand Hanlığı’ndan gelen bir heyeti kabul ettiği gösterildi.
Çin’deki tarih araştırmacılarının hazırladığı raporda, Yarkand Hanlığı’nın Cengiz Han soyundan Said Han tarafından Eylül 1514’te kurulduğu, bu nedenle Fatih Sultan Mehmed dönemiyle aynı zaman diliminde bulunmadığı savunuldu.
Raporda ayrıca dizide heyet sözcüsü olarak gösterilen Ali Şir Nevai’nin de Yarkand Hanlığı ile tarihsel bir bağının bulunmadığı ileri sürüldü. Nevai’nin 1441-1501 yılları arasında yaşayan Timurlu şair, bilgin ile devlet adamı olduğu, Herat çevresinde görev yaptığı belirtildi.
“Doğu Türkistan” kullanımı da tartışma konusu oldu
Hazırlanan raporda, dizide kullanılan “Doğu Türkistan” adlandırmasının 15’inci yüzyıl için uygun olmadığı öne sürüldü.
Raporda, bölgenin farklı dönemlerde farklı adlarla anıldığı, “Türkistan” kavramının yaygın kullanımının daha sonraki yüzyıllarda ortaya çıktığı savunuldu.
Yapım ekibine ihtar gönderildi
Uygur Türkü Mahmut Yakup’un vekâlet verdiği hukuk bürosu, TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol, TRT Genel Müdürlüğü, Miray Yapım, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ile senarist Ozan Bodur’a ihtarname gönderdi.
İhtarnamede, dizide tarihsel olayların yanlış bir zaman sıralamasıyla aktarıldığı, Çin halkı ile Uygur Türklerine yönelik aşağılayıcı ifadeler kullanıldığı iddiaları yer aldı.
Yapım ekibinden kamuoyuna yönelik yazılı açıklama yapılması, tartışma konusu sahnelerin düzeltilmesi ya da kaldırılması istendi.
“Tarihi yapımlarda daha dikkatli olunmalı”
Çin Vatandaş ve Çin Şirketleri Hukuki Hak ve Menfaatlerini Koruma ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Zhao Yue, geçmişi konu alan yapımların toplumlar arasında yeni tartışmalara yol açmak yerine ortak tarih bilincine katkı sunması gerektiğini söyledi.
Avukat Murat Erdal da tarihî olayları konu alan dizilerde daha dikkatli olunması gerektiğini belirterek, senaryo hazırlığında yeterli özen gösterilmediği görüşünü dile getirdi.
TRT ile yapım ekibinin söz konusu iddialara ilişkin henüz açıklama yapmadığı bildirildi.