Nöbetçi Eczaneler
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi dolayısıyla Ankara’ya geldi. Burada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ortak bir basın toplantısı düzenleyen Trump, Türkiye’ye yönelik uygulanan CAATSA kısıtlamalarının kaldırılacağını duyurdu. Trump, “Dostumu bu yaptırımlarla boğmak istemiyorum” diyerek iki ülke arasındaki ilişkilerde yepyeni bir sayfa açılacağını belirtti.
CAATSA yaptırımları tam olarak ne anlama geliyor?
Açılımı “Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etmesi Yasası” olan bu düzenek, ABD’nin düşman saydığı ülkelerle büyük işler yapan taraflara karşı uygulanıyor. Türkiye’ye yönelik kısıtlamalar, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerinin alınması üzerine 2020 yılında yürürlüğe girmişti.
Bu kararlar doğrultusunda Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) ABD’den dışsatım belgesi alması engellenmişti. Ayrıca kurumun ABD finans kuruluşlarından kredi bulması kısıtlanırken, üst düzey yöneticilere de çeşitli yasaklar getirilmişti. Üstelik bu kişilerin ABD’ye girmesi, döviz işlemi yapması engellenmişti.
S-400 alımı NATO içinde neden kriz oluştu?
Türkiye’nin Rusya’dan aldığı savunma sistemi, NATO ile ABD arasında büyük bir güven sorununa yol açtı. Çünkü bu sistemin NATO altyapısına uyum sağlayamaması en büyük tartışma konusuydu.
Batılı ortaklar, Rus radarlarının F-35 gibi gizli NATO teknolojilerine ait verileri Moskova’ya sızdıracağından endişe duyuyordu. Nitekim ABD bu gerekçeyle Türkiye’yi F-35 ortaklık programından çıkarmıştı. Çünkü sistem bağımsız çalıştığı için NATO erken uyarı ağlarıyla ortak hareket edemiyordu.
Türkiye’nin son dönemdeki savaş uçağı atılımları
F-35 programından çıkarılan Türkiye, hava filosunu yenilemek amacıyla 2021 yılında F-16 jetleri ile yenileme kitleri almak için başvurdu. Uzun süre bekletilen bu istek, Ankara’nın 2024 yılında İsveç’in NATO üyeliğini onaylamasının ardından ABD Kongresi’nden geçti. Sonuç olarak ABD, Türkiye’ye 40 adet F-16 savaş jeti ile 79 yenileme kitinin satışına onay verdi.
Ayrıca Donald Trump yönetimi, haziran ayının son haftasında Türkiye’ye 700 milyon dolarlık F-110 savaş jeti motoru satma niyetini açıkladı. Kongre’nin 15 gün içinde karşı çıkmaması durumunda bu motorlar ülkemize gönderilecek. Alınacak motorların, Türkiye’nin yerli üretim ulusal savaş uçağı KAAN için kullanılması amaçlanıyor.